Η ουτοπία της αγάπης ή η εξερεύνηση του γυναικείου/ανδρικού φύλου: En Soap (2006)

Η αγάπη είναι ουτοπική. Σε αυτό το αξίωμα βασίζεται η πρώτη ταινία της Pernille Fischer Christensen πριν προχωρήσει παρακάτω. Το δεύτερο αξίωμα στο οποίο ακουμπάει, είναι ότι το low budget movie θέλει πρωτότυπο σενάριο ή/και χειρισμό για να μην καταλήξει crap movie.

Συλλήβδην, το En Soap βγάζει ασπροπρόσωπη τη νεαρή δημιουργό του για όλες τις επιλογές της, αφού εφαρμόζει ικανά τα δυο παραπάνω. Θα μου πείτε όμως: δεν είναι τρελή banalité να στηριχτείς σεναριακά και θεματικά στην ουτοπία της αγάπης; (εντωμεταξύ, λόγω της ταυτοσημίας της λέξης "έρωτα" και "αγάπης" στα αγγλικά, όσα η σκηνοθέτης μας έλεγε αναφερόμενη στον όρο "love", θεωρούμε ότι αναφερόταν στην αγάπη, όχι στον έρωτα). Διττή απάντηση σας περιμένει: είναι μεν, αλλά... Ότι από τότε που γεννηθήκαμε βαρεθήκαμε να βλέπουμε ανθρώπους των τεχνών και των γραμμάτων να δημιουργούν σπαζοκεφαλιάζοντας επάνω σ΄αυτό το θέμα, ισχύει. Αλήθεια επίσης είναι —και εδώ βρίσκεται η ανατροπή— ότι οι σεξουαλικές παρεκκλίσεις (ή πως σκατά τις λένε στο straight world) δεν είχαν ιδιαίτερα εξερευνηθεί από τις εικαστικές τέχνες παλαιότερα, λόγω ταμπού, κοινωνικών norms κτλ.

Πως μπορείς να οπτικοποιήσεις ωραία και καλά, και κυρίως πρωτότυπα, the impossible of love εκμεταλλευόμενος τα παραπάνω; Παίζοντας με την έννοια αρσενικού/θηλυκού και κάθε είδους αναπαραστατικό στερεότυπο και πετώντας στον κάλαθο των αχρήστων όλα τα συμβατικά ερωτικά ανταμώματα, το En Soap επιλέγει τον καινοτόμο δρόμο να μιλήσει για μια δυναμική, όμως ξανθιά, κάπως άγαρμπη και με υποψία αντρικής κοψιάς ιδιοκτήτρια beauty parlor που παρατάει τον άντρα της και αρχίζει να έχει ακατανόητα αισθήματα για μια τραβεστί.

Σίγουρα, οι transgender situations είναι πολύ in και αρέσουν στο κοινό. Στη χαρακτηρολογία όμως είναι που η ταινία κερδίζει τις εντυπώσεις. Αυτό το αχανές πλην όμως ευφυές μπέρδεμα των στερεοτύπων κάνει την ταινία ό,τι είναι και την καθιστά ίσως καλό μάθημα συγγραφής σεναρίου για πρωτάρηδες (αλλά, πάλι, στην Ελλάδα όλοι πρωτάρηδες μπορούν να θεωρηθούν απ’ τα πονήματά τους). Μπορεί αρχικά να φαίνεται εμπνευσμένη από τις λαβυρινθώδεις σχέσεις ηρώων σαπουνόπερας (η ίδια η σκηνοθέτρια ομολόγησε τα παιδικά της βιώματα με Dynasty, Dallas etc), όμως είναι πολλά παραπάνω.

Θα αναφέρω λίγα μόνο απ’ όσα επιχειρούν ανατροπή προτύπων και παντελή απελευθέρωση των ορίων που χωρίζουν τα φύλα, τους συνδυασμούς τους και την αντιστοίχηση χαρακτηριστικών γνωρισμάτων τους (εξωτερικών και εσωτερικών). Στο En Soap η γυναίκα ( η εξαιρετική και σταρ στην πατρίδα της Trine Dyrholm) είναι δυναμική, ο "άντρας" της υπόθεσης, ενώ ο άντρας( ο παραδόξως straight David Dencik) είναι βασικά τραβεστί και τρασνσέξουαλ εν αναμονή --έχει κάνει αίτηση αλλαγής φύλου και περιμένει εναγώνια απάντηση. Αυτή κυκλοφορεί με αθλητικό παράστημα και περιβολή κουβαλώντας κιβώτια και κρεβάτια κατά τη μετακόμιση, ενώ αυτός, όταν του χτυπάει την πόρτα για να δώσει χέρι βοηθείας με το κουβάλημα, ανοίγει τσακισμένος και αδύναμος από την εσωτερική του πάλη: φοράει περούκα που δε του στέκεται καλά, τσιμπιδάκια στη φράτζα, κοριτσίστικα ρούχα και παπούτσια και μοιάζει πολύ πιο ευάλωτος σωματικά απ’ αυτήν. Δε διστάζει, πάντως, να επιτεθεί στον πρώην άντρα της, όταν αυτός χειροδικεί εναντίον της σε μια του επίσκεψη.

Η δυναμική ξανθιά έλκεται από την τραβεστί γειτόνισσα, ένας θεός ξέρει από τι: την απόδειξη του ανδρισμού όχι πάντως, περισσότερο από την γυναικεία πλευρά του. Έχει πλέον μια κολλητή που της ράβει κουρτίνες με φραμπαλά στο τελείωμα και αυτή ως ανταπόδωσε του/της κάνει παρέα στο τηλεοπτικό binging με σαπουνόπερες. Αυτός/η κλαίει με τα δακρύβρεχτα μελό, αυτή τον/την βοηθάει να χρησιμοποιήσει σωστά το μακιγιάζ. Δυστυχώς,αυτός έχει τα γεννητικά του όργανα κολλημένα με σελλοτέηπ και οραματίζεται την οριστική αποκοπή τους και αυτό καθιστά ένα άλλο επίπεδο της σχέσης μεταξύ τους σχετικά αδύνατο. Άρα, την εντελή αγάπη σχετικά αδύνατη. Αλλά πάλι, γιατί να είναι όλα όπως τα έχουμε συνηθίσει. Υπάρχουν άπειροι δρόμοι λιγότερο ταξιδεμένοι εκεί έξω .

Short note: Ακόμη και η χρήση του τραγουδιού Cripple and the Starfish των Antony and the Johnsons στους τίτλους τέλους (το οποίο επιβάλλεται ακούσετε ολόκληρο πριν βγείτε από το σινεμά), δίνει με μουσική ευγλωττία και λόγω της αμφίσημης φωνής του τραγουδιστή (είναι ανδρική ή γυναικεία; αναρωτιέται όποιος δε γνωρίζει τον καλλιτέχνη) το ανυπόστατο του καθορισμού του φύλου στο σύγχρονο κόσμο.

Αγαπιόμασταν, αλλά...

Δεν είχε σημασία ποιος είχε άδικο, κανείς μας, το δίχως άλλο. Αγαπιόμασταν, αλλά δεν άντεχε πια ο ένας τον άλλον. Ο έρωτάς μας τώρα είχε αυτό, πως, ακόμη κι αν συνολικά μας έβγαινε περισσότερο σε καλό παρά σε κακό, το λιγοστό κακό που μας έβγαζε, μας είχε γίνει πια ανυπόφορο.

Jean-Philippe Toussaint, Faire L' Amour, Editions de Minuit, 2002
(στην ελληνική γλώσσα: Ερωτική Πράξη, μτφ. Ντίνος Ηλιάδης, Ποταμός 2003)

Μια μέρα στην Alphaville

Κι έρχεται μια μέρα που κουράζεσαι. Ρίχνεις μια ματιά τριγύρω και συνειδητοποιείς ότι άτομα που δε διάλεξες έγιναν σκιά σου, πράγματα που ποτέ δε φαντάστηκες κατέλαβαν τη ζωή σου, συνήθειες που σε φθείρουν σ' έχουν κατακλύσει. Μηχανική ζωή, σκέφτεσαι, να πως είναι τα ανδρείκελα χωρίς ελεύθερη βούληση. Η όψη σου κουρασμένη, σχεδόν θλιμμένη, γιατί ξέρεις ότι η ευτυχία δεν είναι πουθενά μέσα σου. Ούτε η ικανοποίηση, η αίσθηση εκπλήρωσης ονείρων και επιθυμιών ανομολόγητων, έστω η στιγμιαία άλογη παιδική χαρά του μικρού και εφήμερου, ούτε αυτή.

Ζεις σε μια πόλη με πολύ φως, το απορροφάς και ζεις απ' αυτό, αν σβήσει μπορεί και να μην αντέξεις το σοκ, θα θελες πολύ να σβήσει όμως. Θα λεγε κανείς πως κύριο χαρακτηριστικό σου είναι η παθητικότητα --δεν αντέχεις, αλλά το μόνο που κάνεις είναι να κρατηθείς, να αντέξεις λίγο ακόμα-- ούτε λόγος να αλλάξεις τα πάντα, ποιος την έχασε τόση τόλμη για να τη βρεις εσύ. Τόλμη να δώσεις μια κλωτσιά στον ανιαρό κόσμο που σου μπαίνει στο ρουθούνι και να φύγεις για το κάπου αλλού με τους αληθινούς ανθρώπους και τη χαρά που μπορείς να την κόψεις, σαν κομμάτι σύννεφο, με το μαχαίρι.

Περιμένεις... Αυτόν που θα ρθει και θα σε πάρει μακριά. Κάποιον που θα καταστρέψει τον κόσμο που σε εγκλώβισε, θα σε βοηθήσει να περπατήσεις στα τυφλά το μακρύ διάδρομο, θα σε βάλει στο αυτοκίνητο και στο δρόμο θα σε νανουρίζει με την ομορφιά του νέου σας προορισμού. Εκεί, θα 'ναι μάλλον καλύτερα. Θα αλλάξεις ακόμη και τ' όνομά σου για να μη σου θυμίζει τίποτα ποια ήσουν και τι έκανες εκεί πέρα. Στο διάλο πια με το Natacha Von Braun.

Antigone (1974)

"Antigone, be reasonable.
It's all very well for men to believe in ideas and die for them.
But you are a girl..."

Leah Chandler as Ismene gives all the best advice to her sister Antigone played by Geneviève Bujold, in order to protect her from doing the fatal deed. Only too late.

Words by Jean Anouilh, who saw the fine point between being a man and a woman. Ideas are for bright young men. Women should be happy doing the laundry.

Sophocles mainly created a discourse on the topic of man's law versus law of the gods/Moral law, but in his adaptation Anouilh noted the fact that Antigone was a woman, a pro-feminist, more than one would imagine. The stereotypical depiction talks for itself: blond bombshell Ismene versus intellectual brunette Antigone exchange ideas over equality(sic) and doing the right thing no matter what under the direction of Gerald Freedman.

Athens 1st Gay and Lesbian Film Festival

Ω, τι πρόοδος, ήταν η πρώτη μου αντίδραση, κι όχι άδικα. Επιτέλους θυμηθήκαμε τι, μεταξύ άλλων, μας λείπει τον 20ο αιώνα στην Αθήνα. Κάλλιο αργά, παρά ποτέ. Το πρώτο Κινηματογραφικό Φεστιβάλ Ομοφυλοφιλικών ταινιών της Αθήνας είναι γεγονός, την εποχή που το queer cinema είναι αλλού τόσο δεδομένο, όσο και ξεπερασμένο, αφού ακόμη και κατεξοχήν queer δημιουργοί όπως ο Francois Ozon βαρέθηκαν τις πολλές queer αναφορές και γυρίζουν ταινίες εποχής.

Με μεγαλόκαρδη οικονομική ενίσχυση από το Κέντρο Ελληνικού Κινηματογράφου (!) άνοιξε χθες στο Τριανόν το νέο φεστιβάλ-θεσμός με το παράπονο της Μαρίας Cyber ότι διαρκεί μόνο 4 μέρες. Η προβολή της εναρκτήριας ταινίας Bubble (Ha-Buah, 2006) για τη ζωή straight και gay νέων στο Τελ Αβίβ έγινε παρουσία του σκηνοθέτη Eytan Fox και ακολούθησε Q&A . Με αρκετά καλή επιλογή ταινιών για τις υπόλοιπες μέρες --θα δούμε και το απροσδόκητο En Soap της Pernille Fischer Christensen, καθώς και αγαπημένες ταινίες του Γιάνναρη και του Δήμα-- το Φεστιβάλ θα διαρκέσει ως την Κυριακή με προβολές από τις απογευματινές μέχρι τις μεταμεσονύκτιες ώρες. Για τους απόντες, θα υπάρχει ζωντανή αναμετάδοση των πάντων στο διαδικτυακό mindradio.