Sacco & Vanzetti (1971)

I am not sure why this post was not on time. Or, maybe I am: it is not the easiest thing on earth to write about social injustice, the shortcomings of Law as a social practice and the uptightness of the upper management (sic). Hierarchy is a wall more unbreakable than the Berliner wall -that had to fall, eventually.

To cut a long story short, as this post comes quite late -it was originally planned to glorify the successful event organised by Cinematheque de la Ville de Luxembourg with the opportunity of the screening of Sacco & Vanzetti (1971), the original feature film by Giuliano Montaldo- injustice is hard to cope with and even harder to digest. But we manage to live with it every single day, just as we manage to pretend we don't quite care.

The screening was a clear success, the venue almost sold out thanks to the Italians -I've noticed these bravissimi Italiani in Luxembourg, how they are sticking together and showing fraternity in every possible sense, whether it is to go and have a pizza or an aperitivo all'italiano, or to support a cultural event. And this was a big event indeed, as the director himself, now well at his eighties, was invited to present his film and take questions from the audience. 

The moving film was contrapuntal to the allegro director, who was lively and energetic and told us about his future plans to do a biographical documentary on Gian Maria Volonté, a leading Italian actor.

As for Nicola Sacco and Bartolomeo Vanzetti, they were courageous and true to themselves and they deserve all our respect -I'm thankful to the film that acquainted me to their story. They stood for what they believed until the end and they died in the electric chair only because the "upper management" could not accept that they lived through vehemently xenophobe times and immigrants were not welcome at Massachusetts (or elsewhere, for that sake), let alone immigrants with anarcho-communistic tendencies.

Il Bidone (1955) or is Fellini able to do a bad movie?

It's always an issue when it comes to film criticism: do we value the whole or the parts? Can we give our opinion separately on the actors, on the scenarist, on the director and all the rest involved. In the end, can we value a film for its sentimental impact to us as empathetic individuals rather than for its compliance to the rules of film making?

I couldn't tell about you, but I can. I've learnt that films are more that a set of rules put together, films are life if they succeed to and plain dull if they don't. That's why it made me mad to see that Il Bidone or The Swindle or even The Swindlers (1955) left reviewers aghast; they didn't know what to make of it, apparently. They called it a morality tale and a cynical comedy together; I will only agree with the second. The influential back then Bosley Crowther of the New York Times wrote it was "a cheap crime thriller", only to complete his harsh statement with some buts, so as to still acknowledge the film's virtue.

"the cinema is waterfalls"

Humberto Mauro (1897 –1983) knows better.

Έχε γεια, κι εσύ Antonioni

Ο σκηνοθέτης του Blowup(1966), που άρεσε σε όλα τα μήκη και τα πλάτη, ίσως πιότερο για τις sexy παρουσίες, μεταξύ των οποίων και η νεαρή μυστηριώδης Vanessa Redgrave, ή εκείνος που ανακάλυψε την αποξένωση στον κινηματογράφο, για τους πιο ψαγμένους, βιάστηκε ν’ ακολουθήσει κατά πόδας το Bergman, μάλλον γιατί και τον Αχέροντα με παρεούλα τον περνάς με λιγότερο τρόμο.

Ο Michelangelo Antonioni ξεκίνησε από την ταπεινή Φεράρα για να αλλάξει ριζικά την κινηματογραφική γλώσσα ή, καλύτερα, να φτιάξει μια ολόδική του. Ταυτόσημος των ατέλειωτων μονοπλάνων –πολύ πριν ο Αγγελόπουλος του πάρει την πρωτιά—και της ιδιότυπης σύνθεσης των πλάνων του –όπου ο περιβάλλον χώρος, οι όγκοι, τα σχήματα των κτιρίων φαίνεται να πρωταγωνιστούν εις βάρος των σάρκινων πρωταγωνιστών--, ο Antonioni είναι τόσο αγαπημένος στις πανεπιστημιακές αίθουσες, όσο αποδιωγμένος ήταν από το ευρύ κοινό. Όπως κάθε καλλιτέχνης μπροστά από την εποχή του, έτσι και ο ρηξικέλευθος Ιταλός πάλευε για το budget κάθε ταινίας του, βρίσκοντας κυρίως πόρους έξω από την πατρίδα του, που τότε (και ακόμα) είχε αδυναμία στο πιο εύπεπτο θέαμα.

Από το L’Avventura, που προκάλεσε σούσουρο στο ανυποψίαστο κοινό των Καννών με την έλλειψη κλασικής αφηγηματικής πλοκής, πηγαίνουμε στα La Notte, L’Eclisse, Il Deserto Rosso• κάπως έτσι ο Antonioni αγάπησε τη Monicca Vitti και την αποστασιοποιημένη κομψότητά της και της έδωσε τρεις φορές τον κεντρικό ρόλο, με ένα διάλειμμα για τη Jeanne Moreau στο ενδιάμεσο. Από τις ιταλικές του ταινίες, αυτές είναι που αναστάτωσαν, προβλημάτισαν και τελικά άφησαν το στίγμα για την πρωτοπόρα αισθητική και τα αισθήματα αλλοτρίωσης και απύθμενης κενότητας των συγχρόνων του, που απηχούν. Περιγράφοντας τη ζωή περιπλανώμενων ηρωίδων της ανώτερης αστικής τάξης σε χαοτικές μητροπόλεις έτοιμες να τις καταπιούν, αποφάνθηκε για τις κοινωνικές ανισότητες του οικονομικού θαύματος με αυτή τη «χαλαρή τριλογία» ή, κατ’ άλλους, «σπουδαία τετραλογία».

Οι περίφημες μη-γραμμικές ταινίες του με το ανοιχτό, μετέωρο τέλος μίλησαν βέβαια και αγγλικά και αμερικάνικα: Blowup και swinging sixties στο Λονδίνο, Zabriskie Point και φοιτητικές αναταραχές στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, και Professione: Reporter, με Jack Nickolson σε πολύ καλή στιγμή. Τις ταινίες του τις υποδείκνυε μόνο το ένστικτο του, που συνέχισε να τον τροφοδοτεί με ιδέες ακόμη και μετά το εγκεφαλικό του 1983, με τελευταία του πινελιά τη μία από τις τρεις ιστορίες του omnibus film Εros (2004).

Τώρα, στην ερώτηση γιατί το κοινό εκεί έξω δεν τον κατάλαβε ποτέ ιδιαίτερα, παρά μόνο εκ των υστέρων στις επανεκδόσεις, η απάντηση είναι τελικά πολύ απλή: ο ίδιος δεν το επιδίωξε, αφού δε σκέφτηκε στιγμή το κοινό --τι εννούμε άλλωστε όταν λέμε κοινό; --, παρά μόνο σε μια εξιδανικευμένη μορφή του, δηλαδή τον ίδιο (!). Στην ερώτηση για ποιους κάνει ταινίες, απάντησε κάποτε: "I do it for it an ideal spectator who is this very director. I could never do something against my tastes to meet the public. Frankly, I can't do it, even if so many directors do so. And then, what public? Italian? American? Japanese? French? British? Australian? They're all different from each other."