A Most Wanted Man (2014) or Beautiful Spies

He was drinking his whisky anxiously. He needed to calm down. Other spies, mightier and with more efficient networking qualities (what other people call ass-licking qualities) were way ahead him. With a fiasco in his pocket -defeated by the Americans, can you imagine?- he had to do it right this time around. 

Short Cuts (1993)

I watched Short Cuts because of Raymond Carver featuring as a basic ingredient in the film. Robert Altman is an equally good reason to watch  a film, but my mood was  not compatible with his take on life and human relationships that day; it was Carver's point of view on the everyday as a constant melancholic dead-end that I was looking for.

The topic of film adaptations has always been a cumbersome one; not everyone agrees on their merit, neither on the way they should represent a book on screen. Should they stay true to the ambience, the occurrences, the characters, true to the author in a certain sense? Or are they allowed to take liberties, to invent new scenes that serve the cinematic medium, and twist the ending to please the audience of the multiplexes? In theory, a film director can do whatever he wants with a text, as long as he references the author in the right way. If the film cites "inspired by", it's always a better solution; "based on" goes a bit too far and creates foul expectations.

Death in Venice (1971)

My sister was looking for me yesterday night. From her faraway country, she needed to talk. Urgently. I was concerned. She started crying before having the time to explain what it was all about. When she found her breath, she told me the story of somebody who had just died. A friend of hers, or better, a flirt of hers. Middle-aged man who appeared to be a workaholic. Working and living in his office, with no family to support he rarely allowed himself the pleasure of inertia. No holidays, love affairs, shopping sprees to hold him back from work. And from making money. In their short encounter, he confided that he was dreaming to start living after his upcoming retirement. After years of hard work, he could finally allow himself to take a break; to search for human contact; to heartily give his savings colorful material shapes like comfort, luxury and beauty. But his heart did not take his plans into account and stopped beating unexpectedly, paying him with all the time off he ever wanted. Albeit, in darkness.

The Last Temptation of Christ

 "I hope for nothing. I fear nothing. I am free." is engraved on Kazantzakis tombstone -kind of, anyways, as it's written in its original language, Greek. Nikos Kazantzakis was a Greek writer and philosopher (και ένα τι αμπελοφιλόσοφος); he was inventing new words, he had an inimitable writing style, lively, rich in imagery and substance, filled with realistic and deep characterisation, albeit his many adaptations for the big and the small screen. 

He was a great thinker -he was even nominated for a Nobel Prize, which he lost to Albert Camus, who later said that Kazantzakis was worth the prize "a hundred times more" than him. I grew up reading his inspiring books; the only thing I have to reproach him with is that no matter how much he tried to convince himself, and everyone else, he was an atheist, he was actually a deeply religious person, quite attached to Christianity and pure Christian suffering. As a matter of fact, when the Greek Church -which is totally out of context, as usual- condemned his work he replied: "You gave me a curse, Holy fathers, I give you a blessing: may your conscience be as clear as mine and may you be as moral and religious as me". Consequently, the Roman Catholic Church included his book The Last Temptation of Christ the Index of Prohibited Books. I guess they don't know at the Vatican that they only boost sales, whenever they do that, poor things.

Desert Flower and Female Genital Mutilation

“When I was a child, I said, ‘I do not want to be a woman.’ Why, when it is so painful? Let us try and change what that means, to be a woman.”

Waris Dirie was the first woman to make the practice of Female Genital Mutilation public. She talked openly about the experience she suffered as a child, when  living in Somalia in a nomadic tribe, during an interview that brought awareness to the subject. She then went on to become a UN ambassador for the abolition of FGM and she is now actively working towards the cause.

Stieg Larsson and The Girl with the Dragon Tattoo

"We all have urges; mine just require more towels."

It's darn disgusting, if you think about it, but it came from a sick guys mouth. Stieg Larsson was all his life fighting against  pro-nazis and other right-wing extremism groups, but found it relaxing to depict them with bleak colours in his books; characters that harm quite a bunch of people before they are diminished to ashes. This one had a single craving: to torture (and more) young women, while continuing to be a well-respected part of the community.

The Girl with the Dragon Tattoo -now a major film- as the American book cover puts it, is probably known to those who have never stepped into a bookstore in their lives, only because of David Fincher's film, but I guess that's not the majority. I sincerely hope that you out there know and/or have read the Millennium Trilogy, where Stieg Larsson's soul is reposing.  Sentimentalism aside, the three books are just well-written crime novels, of course, but there's a hidden power in them, a young, -may I call it feminist?- power: it's called  Lisbeth Salander. Even if her cruel techniques in dealing  with people, especially those who insult or violate her, seem far fetched, I certainly enjoyed them; I even publicly  admit I would do the same if I ever confronted similar situations and if I had the guts (which I probably don't).

Great Expectations

Is it a winning strategy to have great expectations from life? Maybe not, but, I was born a demanding soul. We ought to have great expectations from life, from people, from the Arts. Art exists to give us that extra something, in the first place, so how wouldn't we be demanding with it? I am always on the look out for the best in music, theatre, visual art, cinema --sure, there's personal taste involved in that.

That said, I have my highly demanding moments, when I enter the cinema furious to suck up the ultimate photography, some popular philosophy in the form of witty lines, exquisite costumes and fine soundtrack, a sense of perfect harmony of image and script, of exterior and interior. In many cases, disappointment follows. It's not funny to seek for completeness -which art in any form is capable of providing amply- and to get tricked; it occasionally hurts, and that's where sarcasm comes from. After many such disappointments, you end up going to the cinema with no expectations at all, or expectations so low that could wipe the floor. It's only then that you get rewarded. Life sucks, sometimes.

Choose life in the '00s

I saw Trainspotting the other day. It was good, still damn good. It's only the second time I see it, after its first release in '96, when I took an exceptional parental permission to go to the cinema with my friends, due to my teacher's praise (the only cool thing that teacher ever did, as far as I remember).

After unprecedented acclaim, Danny Boyle continued making movies, nothing like Trainspotting, though. Slumdog Millionaire was a swell movie, sure, but, still, nothing like this grime tale of youth going to the dogs. I have to admit, though, that Boyle, apart from being a good director he also has a nose for new talent, he established Ewan McGregor first, Freida Pinto lately --these two would make a nice cinematic couple.

Trainspotting is youth that loves not, aspires not, even looks forward to nothing. Or, yes, they are looking forward to the day they become normal people. Living on the edge and diving in deep shit or in synthetic dreams, Renton, the best i.e. cool junkie depiction ever, wants to leave it all behind, not for a certain good cause, neither for a one-way ticket to the Bahamas island. He wants to choose life (as opposed to death that goes hand in hand with hard drugs), a standard, bourgeois life.

How boring and mundane, a bourgeois life, that's what Renton was trying to get away from in the beginning, but that's the only good idea he comes up with in the end. I somehow get him, though; he has been through a lot. Despite the fact that whenever I read the John Hodge and/or Irvine Welsh citation*, I am totally convinced that I wouldn't wanna do a thing like that.

* "Choose life. Choose a job. Choose a career. Choose a family. Choose a fucking big television, choose washing machines, cars, compact disc players, and electrical tin openers. Choose good health, low cholesterol and dental insurance. Choose fixed- interest mortgage repayments. Choose a starter home. Choose your friends. Choose leisure wear and matching luggage. Choose a three piece suite on hire purchase in a range of fucking fabrics. Choose DIY and wondering who you are on a Sunday morning. Choose sitting on that couch watching mind-numbing sprit- crushing game shows, stuffing fucking junk food into your mouth. Choose rotting away at the end of it all, pishing you last in a miserable home, nothing more than an embarrassment to the selfish, fucked-up brats you have spawned to replace yourself. Choose your future. Choose life... But why would I want to do a thing like that? "

Prince Caspian Forever?

Is our childhood chasing us? It's the question Freud was asking himself the most (after the atrocious libidinal power) and giving always a positive answer (to both).

No idea about yours, but mine will be allowed to chase me forever --at least its good parts--which were mainly the parts I was a little curly fugitive. Fleeing from reality was my main habit --sometimes with the help of innocent inhaling methods--, becoming a successful full-time occupation during holidays. It always worked extremely well, allowing me to visit worlds nobody could and to lead lives I never would, only for limited time, thanks to my vivid imagination, hugely assisted by valuable paper stories that I was digging out of books that sometimes were not even written for kids my age.

This one, though, had unwillingly religious kids like me as its target group, even though I never got the well-hidden (christian) message that C.S.Lewis wanted to convey at the fifties. The Chronicles of Narnia, especially The Lion, the Witch and the Wardrobe that I was so fond of and of which I was watching a certain animated version many Christmases in a row ('m talking about the books, my dear illiterate reader, the ones that were used as source for the film adaptation; that film playing in a theater near you these days has a longer history than you could ever imagine) kept my imagination busy for quite some time and made me feel empty inside when I felt the abrupt ending in front of some ridiculously high sea waves and a lion with a highly erotic voice.

These children memories do not cease to come back and to ask for more than I could ever give them: they ask for realisation. Adventurous fantasy worlds and young, blond princes date from that time, when the everyday routine was dull and the only world worth living in was hidden in those symbolic pages. Especially the noble Prince Caspian, whose charming character matches Ben Barnes' stature (or vice-versa?), he painfully reminds me that I appreciate the looks a great deal, but I value the content more. And I will always yearn for a blond prince on a white horse, but I will end up choosing a brave heart and a wise mind --with a good sense of humour, preferably well-dressed and...but let's not deviate that much. The combination of the two is probably possible, but not yet encountered and all that C.S. Lewis' symbolism makes me think that it's mainly symbolic, too. Looks that kill bring so much baggage with them, vanity among other things, that they obstruct further character development.

*And if you disagree, drop me a line.

εικονοκλάστες και εικονολάτρες

είχα ξεχάσει πως ξεχνάω τον πόνο μου με τις ταινίες. ξεχνάω τη ζωή μου κι αρχίζω να ζω ζωές άλλων. σκέφτομαι πάλι πιο καθαρά. λιγότερο εγωιστικά, παγκόσμια, ξεκάθαρα ομαδικά. ο κινηματογράφος θα με σώσει για μια φορά ακόμη. η τέχνη πάντα με σώζει και δεν είναι καν υπερβολική δήλωση, ίσως δε μπορεί να είναι ακριβής και ολοκληρωτικά πλήρης. τόσες εικόνες μαζί, βαλμένες με τάξη η μια πλάι στην άλλη, οι ώρες και οι ζωές ανθρώπων, αυτών που έγιναν άλλοι για το θεατή, αυτών που τους δίδαξαν και όλοι όσοι τους έντυσαν ή τους φώτισαν, όλοι αυτοί γίνονται το θέμα συζήτησης των εσωτερικών μου συζητητών, τα μικρά μου προβλήματα φαίνονται ακόμη πιο ανάξια συζήτησης, ακόμη πιο ανούσια, άλλα είναι αυτά που πρέπει να σκεφτώ, άλλα να αναλογιστώ. τι βλέπουμε πραγματικά, τι χάνουμε, πόσο πιο όμορφα θα ήταν όλα αν βλέπαμε όπως βλέπουν οι σκηνοθέτες, οι σεναριογράφοι, οι συγγραφείς, οι μοντέρ και οι διευθυντές φωτογραφίας. Θα βλέπαμε τότε τόσο καλύτερα. δε θα είμασταν τυφλοί τότε δε θα είμασταν αχάριστοι θα λέγαμε περισσότερα ευχαριστώ και λιγότερα γαμώτο. ή απλώς σήμερα είναι η τυχερή μου μέρα. γιατί χαίρομαι που βλέπω πιότερο από πριν. γιατί πήρα κατά γράμμα την ταινία του Meirelles που βασίζεται στη νουβέλα του Jose Saramago Essay on Blindness, σκέτο Blindness για το αγγλόφωνο κοινό, ως ένα βαρύ κι ασήκωτο σχόλιο για την κοινωνία της εικόνας. που την αγαπάω τόσο, βέβαια. που τι θα έκανα, βέβαια, χωρίς αυτήν, αφού η εικόνα είναι για μένα υπεράνω όλων. αλλά χάνω προφανώς τόσα με αυτή μου την εμμονή, όταν ξεχνιέται η εικόνα, όταν μιλάει η συντροφικότητα, το συναίσθημα, η ζεστασιά των σωμάτων, τότε όλα είναι λίγο πιο ανθρώπινα. μπορώ να συμφωνήσω σ' αυτό, αλλά δεν αλλάζω την όρασή μου με τίποτα. πως χαίρομαι που βλέπω τις όμορφες υπάρξεις, τα καλοσχεδιασμένα αντικείμενα και τους πίνακες του Miro. πως θα ΄μουν τάχα αν δε τα είχα δει ποτέ μου

Julie & Julia: μην πετάτε γιαούρτια, λέμε

Οι μισοί εκεί έξω σνομπάρουν την ταινία της Nora Ephron Julie & Julia, παραπέμποντάς μας στoν πιο βαρύ χαρακτηρισμό για ταινία ( που την κάνει, εδώ που τα λέμε, χειρότερη κι από πορνοταινία), αυτήν της "γυναικείας" ταινίας, ενώ οι άλλοι μισοί που τη βλέπουν είναι προφανώς γυναίκες, ήτοι ανίκανες να καταλάβουν πόσο μάπα είναι και πολύ κατίνες για να βαρεθούν βλέποντάς την, επειδή έχουν επικεντρωθεί στο συνολάκι της διπλανής τους. Να, όμως, που οι λάθος εκτιμήσεις δεν έχουν συνυπολογίσει το σοβαρό ποσοστό όσων περνούν ευχάριστα την ώρα τους παρέα με τις δυο Τζούλιες, παρακολουθώντας με αφοσίωση την ταινία δίχως φόβο και πάθος, άρα, κάπως... αντικειμενικά.

Γιατί μια ταινία που έχει γραφτεί και σκηνοθετηθεί από γυναίκα, έχει δύο βασικούς γυναικείους καθώς και δυο απαραίτητους (όχι μόνο υποστηρικτικούς ή γλάστρες) αντρικούς χαρακτήρες και ασχολείται με τη μαγειρική εξόφθαλμα μεν, όχι κατ' ουσίαν δε, να θεωρηθεί γυναικεία; Δεν πρόκειται για την ιστορία δυο ανθρώπινων όντων στο δρόμο προς την ολοκληρωση και την ανακάλυψη του εγώ τους; Δεν είναι η διαδικασία της ολοκλήρωσης και της κατάκτησης ενδιαφέρουσα από κάθε άποψη, με όποιον τρόπο και να γίνεται αυτή, είτε γίνεται μέσα από αιμοσταγείς περιπέτειες, εγκεφαλικά δράματα, πολέμους, ποδοσφαιρικούς αγώνες ή έστω με... μαγειρέματα; Όταν μια γυναίκα που ενώ δεν έχει καμιά άλλη ασχολία πέρα από τα "οικοκυρικά", γράφει ύστερα από προσπάθειες χρόνων το πιο γνωστό βιβλίο γαλλικής κουζίνας στην Αμερική (Mastering the Art of French Cooking), με την πλήρη στήριξη του αγαπημένου της, δεν αξίζει να παρακολουθήσει κανείς την πορεία της; Πόσο μάλλον, όταν η δική της ζωή δίνει έμπνευση και νοηματοδοτεί την ανούσια, γραφειοκρατική και ανέμπνευστη δουλειά μιας άλλης νέας γυναίκας, που αισθάνεται ότι δεν έχει στον ήλιο μοίρα, μέχρι να εκδόσει σε βιβλίο το diary blog της υπό τον τίτλο Julie and Julia: 365 Days, 524 Recipes, 1 Tiny Apartment Kitchen και να γίνει σημαντική όχι μόνο για τον αγαπημένο της, αλλά και για μερικούς ακόμη αναγνώστες που λατρεύουν το drama και το φαί; Προφανώς, το γράψιμο ενός βιβλίου, η πορεία ενός ανθρώπου που του αρέσει να διηγείται, όπως καθένα μας, προς την επαγγελματική καταξίωση και την ανα/απο-κάλυψη του ιδιαίτερου ταλέντου του για αφήγηση δεν είναι γυναικεία ή αντρική, είναι ανθρώπινη υπόθεση.

Σε κάθε περίπτωση, μπορεί μια ταινία στον τίτλο της οποίας φιγουράρουν δυο γυναικεία ονόματα να μην αποτελεί κράχτη ή ο χαρακτήρας της Julia Child να μη γίνεται ιδιαίτερα συμπαθής εξαιτίας αυτού του τρομαχτικού ένρινου λόγου της ή πάλι η σκηνοθεσία να είναι συντηρητική, όμως το χιούμορ της ταινίας είναι κατά κύριο λόγο αυθεντικό και ευχάριστο (όχι ξενέρωτο και εμετικό, όπως σε μερικές αντίστοιχες "αντρικές" ταινίες), η υποκριτική της Streep και της Adams καίρια, για να μην πούμε για τον Stanley Tucci και τα production values αντάξια των πρωταγωνιστών. Όλα αυτά μαζί δεν κάνουν μια ταινία αριστούργημα, αλλά σίγουρα την καθιστούν αξιοπρεπή. Γιατί, όταν αναζητούμε κάτι σε μια ταινία και δεν το βρίσκουμε, απλώς δεν ψάξαμε καλά. Εκτός αν προσπαθούσαμε να βρούμε επαναστατικές ιδέες ανατροπής του κατεστημένου σε μία ρομαντική κομεντί ή δυσνόητα λογοπαίγνια σε μια ταινία slapstick, πράγμα προφανώς αδύνατο. Δεν είναι, φυσικά, λόγος αρκετός για να την απαξιώσουμε.

The kiss

The kiss is not only the key technique of love-making, nor the cinematic substitute for intercourse forbidden by censorship: it is the triumphant symbol of the role of the face and the soul in the 20th century love.

The kiss is of a piece with the eroticism of the face, both unknown in ancient times and still unknown in certain civilisations. The kiss is not only the discovery of a new tactile voluptuousness. It brings to life unconscious myths with which identify the breath from one's mouth with the soul; it thus symbolises a communication of symbiosis of souls.

The kiss [...] is the profound expression of a complex of love which eroticises the soul and mystifies the body.

Edgar Morin, Les Stars

Orgasms, anyone?

" The classic femme fatale was known for her trigger-happy killings, not her orgasms. Her sexuality per se was passive, limited to its allure. Although narratively she manoeuvred the male protagonist with her sexuality, the specifically sexual desire and pleasure it served belonged to the male. "

Chris Straayer, "Femme Fatale or Lesbian Femme: Bound in Sexual Différance", in Women in Film Noir, Ed. E. Ann Kaplan, London: BFI Publishing, 1998

Je t' aime, ma Belle...

She loves sex, she loves money. Guess what she's doing for a living.

Μέχρι το 2003, η Belle de Jour που όλοι γνωρίζαμε ήταν αυτή του Luis Buñuel. Η Catherine Deneuve με την ψυχρή και απόκοσμη γοητεία της, μην αντέχοντας άλλο την βαρετή μικροαστική ζωή της ως νοικοκυρά και σύζυγος ενός λατρεμένου αρσενικού, αποφασίζει να αποταθεί στο μπουρδέλο της γειτονιάς της για λίγη περιπέτεια, λίγη real life τελοσπάντων.

Παιδικές της αναμνήσεις της υποδεικνύουν a gout pour S&M, αποκτάει σταθερούς πελάτες, επιλογές και όλα παν ωραία, όλα παν καλά. Το χαζό επιχείρημα ότι τέτοιο treatment επικίνδυνου υλικού μπορεί να δώσει την εντύπωση ότι στοχεύει στο να ωραιοποιήσει την πορνεία δεν τέθηκε τόσο τότε, ίσως γιατί ο Bunuel αφήνει πάντα πλήθος hints στο υπόστρωμα: θα μπορούσε να αναφέρεται σε οτιδήποτε χρησιμοποιώντας τη συγκεκριμένη κατάσταση, άρα δεν τίθεται θέμα κακής επιρροής στα ξαναμμένα πλήθη.

Not any more. Τώρα η Belle de Jour είναι το nom de plume μιας πεταλουδίτσας που γράφει για τα πιο πικάντικα πράγματα με το πιο φυσικό τρόπο και θέλουν να την κατηγορήσουν για διαφθορά μη-συγκροτημένων μυαλών. Η Λονδρέζα με εμφάνιση girl-next-door, άνεση Δούκισσας του York και εισοδημάτων αναλόγων (sic), ή αλλιώς Hannah Baxter για τους φίλους--τι απίθανα ανόσιο σκηνικό, εβραϊκό όνομα για μια happy hooker?!-- στην κανονική της ζωή, κάνει τζόγκιγκ δίπλα στον Τάμεση και δε χρησιμοποιεί ποτέ public transport. Το αγαπημένο της άρωμα είναι...αντρικό αποσμητικό και η αγαπημένη της φίλη η τσατσά της που κρατάει 40% και δεν αποκαλύπτει το πραγματικό της όνομα.

Δε μπορώ να φανταστώ καλύτερη από τη Billie Piper γι' αυτό το ρόλο, την οποία πολύς κόσμος ζηλεύει, στοίχημα, για τον πιο absolut fun ρόλο της ζωής της, και της λέει με κακεντρέχεια ότι εξαιτίας του μάλλον έχει ήδη spoilt her chances για καριέρα στο Hollywood, γιατί ποια A-list star κάνει γυμνό, ε, πες μου εσύ. Έλεος, καιρός λοιπόν μια A-lister να είναι σε θέση να κάνει γυμνό για το ρόλο της χωρίς να την καταβαραθρώσουν, ο πουριτανισμός κάνει κακό στον εγκέφαλο και κανείς εκεί πέρα does not seem to notice.

Σε όσους ακόμη περιμένουν να καταλάβουν περί τίνος πρόκειται, ας αρχίσουμε με τα βασικά: η Belle de Jour είναι ένα (πρώην) call-girl πολυτελείας που δουλεύει μέσω agency που διατηρεί site με τα προφίλ των νεαρών καλλονών του και χώρο για review κάτω από την καθεμιά. Ξεκίνησε ένα κοινό blog το 2003 ονόματι Belle de Jour, The Intimate Adventures of a London Call Girl, απέκτησε τεράστια απήχηση και φανατικούς θαυμαστές, μέχρι που έγινε τηλεοπτική σειρά στο ITV το 2007 με τον απλούστερο για τις μάζες τίτλο Secret Diary of a Call Girl και μέχρι που (άκουσον, άκουσον) αγοράστηκε και προβάλλεται και στο βασίλειο του ερεβώδους πουριτανισμού από το Showtime. Διάφορα θέματα ανέκυψαν από τότε: 1) ότι η witty νεαρή δεν υπάρχει και ότι γνωστός ή γνωστοί συγγραφείς, μείζονες ή ήσσονες, αποφάσισαν να προβούν σε αυτό το γλαφυρό εγχείρημα. (Θα πικραινόμουν αν αυτό είναι αλήθεια, αλλά τελος πάντων.) Μ' ένα στόμα, μια φωνή, οι κλειδοκράτορες της ηθικής έθεσαν το έτερο καυτό ζήτημα: 2) glamourising prostitution is a bad thing και θα σας κάνουμε ντα, όλους εσάς που τολμάτε να δείχνετε ένα γλυκό κοριτσάκι σα την Piper να φοράει ακριβά εσώρουχα, να μακιγιάρεται έξοχα και να μπαινοβγαίνει σε ακριβά ξενοδοχεία ως η πιο χαρούμενη βίζιτα που υπήρξε ποτέ.

Τώρα, για να λέμε και του στραβού το δίκιο, αν η κρίση των τηλεθεατών βρίσκεται σε τέτοια επίπεδα που βλέποντας μια ξανθούλα να κερδίζει μασούρια κάνοντας σεξ , θα τρέξει να κάνει το ίδιο, ε τότε πάω πάσο. See for yourself, η σειρούλα έχει άπειρη πλάκα, μπόλικη δόση γυναικείας αλήθειας και συναισθηματισμού (!) και δεν προσπαθεί να σας πείσει να γίνετε συνοδός πολυτελείας, όχι, σας διαβεβαιώ. Αν εσείς τα βρείτε όλα τόσο θελκτικά και θελήσετε να το δοκιμάσετε, δικαίωμά σας.

Πάντως, in the end of the day, όσο κι αν μ' αρέσουν οι glossy εικόνες και η Billy Piper, όσο κι αν με διευκολύνουν τα μισάωρα επεισόδια που αφήνουν τη γλυκιά γεύση της συνέχειας και της οικειότητας, οφείλω να ομολογήσω ότι το πρώτο βιβλίο που πέτυχα μια φορά στο Heathrow και από τότε κρατάει αυτό το crash με τη πανέξυπνη και λατρευτά απελευθερωμένη Belle, ήταν πολύ καλύτερο (και πολύ διαφορετικό στη σύνθεσή του). Αλλά, άντε τώρα να προτείνεις βιβλίο και να μη σε πάρουν με τις ντομάτες...

Βιβλία

Ελευθερώθηκα από τα βιβλία· για χρόνια δεν εδιάβασα τίποτε, και αυτό ήταν το μεγαλύτερο ευεργέτημα που έκανα ποτέ στον εαυτό μου.

Friedrich Nietzsche , Ecce Homo

Αγαπιόμασταν, αλλά...

Δεν είχε σημασία ποιος είχε άδικο, κανείς μας, το δίχως άλλο. Αγαπιόμασταν, αλλά δεν άντεχε πια ο ένας τον άλλον. Ο έρωτάς μας τώρα είχε αυτό, πως, ακόμη κι αν συνολικά μας έβγαινε περισσότερο σε καλό παρά σε κακό, το λιγοστό κακό που μας έβγαζε, μας είχε γίνει πια ανυπόφορο.

Jean-Philippe Toussaint, Faire L' Amour, Editions de Minuit, 2002
(στην ελληνική γλώσσα: Ερωτική Πράξη, μτφ. Ντίνος Ηλιάδης, Ποταμός 2003)

Tony Takitani: η ομορφιά της τέχνης

Όταν βλέπεις μια ταινία, πότε καταλαβαίνεις αν σ’αρέσει; Μόλις πέφτουν οι τίτλοι; Με το πρώτο πλάνο; Στο πρώτο δεκάλεπτο, στη μέση ή στο τέλος; Άραγε περιμένεις να βγεις από το σκοτάδι του σινεμά στο φως, περιμένεις να τη σκεφτείς και να την ξανασκεφτείς(όπως κάνουν οι ξενέρωτοι ακαδημαικοί) ή να τη συζητήσεις ρουφώντας αχόρταγα τον καπνό του τσιγάρου σου;

Αν είσαι της σκέψης και της περίσκεψης, μη δεις αυτή την ταινία. Θα χαλάσεις την αύρα της με την πολυλογία σου, θα θολώσεις την ομορφιά της με τους αχνούς που η φαιά ουσία σου θα στείλει προς την οθόνη από το αγκομαχητό. Η ομορφιά της τέχνης πρέπει να μείνει ατόφια, η αλήθεια των εικόνων φωνάζει στιγμιαία και αν εσύ δεν την ακούς, καλύτερα μην χάνεις το χρόνο σου.

Μια στο τόσο, βρίσκεται μια ταινία που είναι πραγματικά αυτό που λέει η λέξη: πολύχρωμη ταινία από διάφανες εικόνες που ξετυλίγονται από τη μπομπίνα για να ξεχυθούν σ’ένα άσπρο πανί λουσμένες στο φως. Δεν είναι ένα παραμύθι, ούτε έξυπνες σκέψεις, ούτε φιλοσοφίες του διψασμένου που ζητάει ζείδωρα νάματα, ούτε αληθινή ζωή. Είναι καθαρή ομορφιά, ροή εικόνων αλλοτινών, όχι όπως θα τις έβλεπε η ίριδα του ματιού μας σε μια βόλτα στην πόλη, ίσως μόνο όπως θα τις βλέπαμε στα όνειρά μας. Μια τέτοιου είδους ταινία δεν είναι εμπορικό προϊόν—ή καλύτερα, για όποιους λόγους και να γυρίστηκε, δε μοιάζει με τέτοιο. Μοιάζει φτιαγμένη για γκαλερί ή για μέρη που εκθέτουν όμορφα πράγματα, κάθε πλάνο μπορεί κάλλιστα να κρεμαστεί στον τοίχο ως ευφάνταστη φωτογραφία.

Μια ταινία που προσπαθεί να αγνοήσει το μέσον δια του οποίου πραγματοποιείται, δεν είναι άσχημη, αλλά είναι ιερόσυλη. Ένα βιβλίο πάντα γράφεται σε χαρτί, πάντα γράφεται με μελάνι, όσο και να βυθιζόμαστε μέσα του πάντα έχουμε μπροστά μας λέξεις γραμμένες σε χαρτί με μελάνι. Μια ταινία που αποσιωπεί την παρουσία της κάμερας και προσπαθεί να τακτοποιήσει τις εικόνες έτσι σα να τις συνέλαβε η περαστική ματιά του θεατή, είναι αχάριστη. Γιατί μια κάμερα μπορεί να δει με χίλιους διαφορετικούς τρόπους, ούτε καλύτερους ούτε χειρότερους, αλλά διαφορετικούς από τα μάτια ενός ανθρώπινου πλάσματος και είναι κρίμα κάποιος να της στερεί αυτή την ικανότητα.

Ο Jun Ichikawa με τον Taishi Hirokawa επέλεξαν να βάλουν την κάμερα όπου εκείνη ήθελε. Και αυτή η κάμερα διάλεξε το μέρος έναντι του όλου, το σχήμα, την υφή, το φως ή το σκοτάδι με γνώμονα ένα γούστο πιο εκλεπτυσμένο και σίγουρα πιο εκκεντρικό από αυτό του Hollywood. Πίνακας με παλ χρώματα, χωρίς εξάρσεις και κραυγαλέες αντιθέσεις, η αύρα που αναδίδει η ταινία μοιάζει με άρωμα ιαπωνικού κήπου. Ο Issey Ogata είναι ο μοναχικός Tony Takitani που ποτέ δεν αισθάνθηκε μοναξιά, μέχρι που την έχασε. Το παίξιμό του είναι τόσο ρευστό και ήρεμο όσο και οι κινήσεις της κάμερας. Ο ρυθμός του ταυτίζεται με το ρυθμό του μάυρου ματιού που τον σημαδεύει, ο πόνος του είναι τόσο βουβός που δεν τον αντέχεις. Ο ανείπωτος λυρισμός (στην εποχή του χύμα), ξενίζει και τρομοκρατεί, αν είσαι όμως τυχερός σε ρουφάει μέσα του σαν κενό αέρος και βγαίνεις από την αίθουσα λίγο πιο ανάλαφρος.

Αν θέλεις να χαθείς μέσα στη διήγηση, αυτή η ταινία σίγουρα δεν είναι για σένα, γιατί μοιάζει λιγάκι με μια ονειρική εφαρμογή της αποστασιοποίησης του Μπρεχτ. Οι ήρωες είναι ταυτόχρονα μέσα και έξω από την κατάσταση που ζουν, η κάμερα κάνει αισθητή την παρουσία της και πολλά πλάνα αντιστέκονται σθεναρά στις αρχές οπτικής οργάνωσης της Gestalt. Αν πάλι προτιμάς να δίνεσαι στις εικόνες, τότε ίσως αξίζει να προσπαθήσεις.

Όσο για το story και άλλα τέτοια παρωχημένα, αυτά θα τα βρείς παντού, άσκοπο να τα επαναλάβω. Βέβαια, ακόμη κι αν πας να συναντήσεις τον Tony Takitani (2004) for such trivialities, ακόμη και τότε δε θα σε απογοητεύσει.