9e Festival du Film Francophone: Απ’ την Κική κι απ’ την Κοκό ποια να διαλέξω;

Στο Φεστιβάλ που ξεκινάει σε 3 αίθουσες (Απόλλων, Αττικόν, Auditorium Γαλλικού Ινστιτούτου) από τις 3 έως τις 13 Απριλίου πρέπει κανείς να πάει διαβασμένος. Η σχεδόν σίγουρη πρακτική είναι να επικεντρώσει κανείς στο αφιέρωμα στην Quinzaine des Réalisateurs του Φεστιβάλ των Καννών. Η άλλη ασφαλής πρακτική είναι φυσικά να πάει κανείς όπου ακούει γνωστά ονόματα, και υπάρχουν μπόλικα απ' αυτά στο Φεστιβάλ και φέτος. Μερικές ανάλαφρες και μη προτάσεις, σχεδόν εγγυημένες, τουλάχιστον από άποψη παρουσιών με star quality αδιαμφισβήτητο (έξω βγαίνει το Elle s'Appele Sabine, βέβαια) παρακάτω:

• Το μίνι-αφιέρωμα στην εσχάτως γυμνή Ludivine Sagnier: παίζει στη νέα ταινία του Christophe Honoré Les Chansons d’amour και στη νέα ταινία του Claude Chabrol La fille coupée en deux

• Paris του Cédric Klapisch με τη Juliette Binoche, το Romain Duris και όλο τον καλό τον κόσμο
• Το θρίλερ με πτώματα L’Heure zéro με τη γηραιά Danielle Darrieux, το Melvil Poupaud και την Chiara Mastrogianni
• Το Melvil του Melvil Poupaud με το Melvil Poupaud, τον οποίο θα δούμε από πολύ κοντά, καλεσμένο του Φεστιβάλ
• Την προκλητική Asia Argento στο Μια παλιά ερωμένη της Catherine Breillat
• Το πορτρέτο της αυτιστικής Sabine κινηματογραφημένης με ευαισθησία από την αδερφή της Sandrine Bonnaire
• Ένα χρονικό για την εμφάνιση του ιού του Aids στο Les Témoins του André Téchiné με την Emmanuelle Béart
• Την κωμωδία Faut que ça danse ! με τον εκπληκτικό Jean-Pierre Marielle και τη Valeria Bruni-Tedeschi

Όσα φωνάζουν από μακριά και όλοι ήδη ξέρουν ότι θα τρέξουν μη τα χάσουν, όπως Cinemix με Όλγα Κουκλάκη live, το νέο Κουστουρίτσα ή τις ταινίες έναρξης και λήξης, τα θεωρώ πολύ δεδομένες επιλογές για να τις κάνω ιδιαίτερο λογο... Αρκεί κανείς να κοιτάξει προσεχτικά το πρόγραμμα στο αναλυτικότατο site του Φεστιβάλ και θα βρει τους θησαυρούς που κρύβει.

At last, my arm is complete again

Dying in London ή γιατί μου το 'κανες αυτό, Anthony Minghella?

Ο σκηνοθέτης του Άγγλου Ασθενή, της πιο influential ιστορίας αγάπης της εφηβείας μου έφυγε πολύ ξαφνικά και πολύ αναπάντεχα για να το αντέξω. Από χθες το τριγυρίζω στο μυαλό μου και δεν ξέρω που και πως να τακτοποιήσω την πληροφορία του θανάτου του από εγκεφαλική αιμορραγία, εν μέσω γυρισμάτων, ετοιμασιών projects, σχεδίων για επόμενα. Ο πιλότος της σειράς The No. 1 Ladies Detective Agency, της τηλεοπτικής μεταφοράς του ομώνυμου βιβλίου και τελευταίας δουλειάς του, θα προβληθεί πανηγυρικά(;) αυτή την Κυριακή ( Κυριακή του Πάσχα στην Αγγλία ) από το BBC 1. Ως τελευταία κινηματογραφική δουλειά του μένει τελικά το Breaking and Entering, γλυκό αλλά όχι αντάξιο του Aσθενή, και ως πρώτη και τελευταία σκηνοθεσία όπερας, βραβευμένης με Olivier Award, η Madam Butterfly με την εντυπωσιακή αποτύπωση του κόκκινου ορίζοντα (που πρόσθεσε την ψευδαίσθηση βάθους στη σκηνή του London Coliseum) και τη λιτότητά της.

Ο Anthony Minghella ήταν αυτός που επέλεξα κάποτε να του αφιερώσω το πρώτο μου Who is Who και αυτός που χαιρόμουν πιο πολύ όταν έβλεπα από μακριά στο London Film Festival τα τελευταία χρόνια ως Chairman του BFI. Ήταν αυτός που διάβαζε μυθιστορήματα με προσοχή, τα μετέπλαθε σε σενάρια με ευαίσθητη ματιά στους ήρωες και κατάφερνε να βγάζει πάντα την καλύτερη ερμηνεία από τους ηθοποιούς του πολλούς από τους οποίους οδήγησε με σταθερό βήμα στα σκαλιά της Ακαδημίας. Περίμενα πραγματικά πολλά ακόμη απ’ αυτόν, γι’ αυτό και η αίσθηση ότι το δημιουργικό του πνεύμα μας εγκατέλειψε πριν ξεδιπλώσει κάθε πτυχή του, είναι τελικά αυτή που κάνει το πένθος πιο βαρύ. Τόσο βαρύ, που μου φαίνεται ότι θα χρειαστεί να γράψω αρκετά ακόμη γι’ αυτόν μέχρι να το ξεπεράσω.

Nikolai and Kirill: Eastern Promises

Μπορεί το Eastern Promises να μην αγαπήθηκε όσο προηγούμενα πονήματα του Cronenberg, παρότι συγκεντρώνει την πιο αγαπητή τριάδα πρωταγωνιστών (Mortensen, Cassel, Watts), μπορεί να μην είναι τόσο βιτσιόζικo και υπόγεια σέξι όσο το Crash, αλλά έχει κι αυτό μαζί με τα σταθερά στοιχεία μεταμοντέρνου, όπως το ανοιχτό τέλος, και τη λανθάνουσα επαναστατική σεξουαλικότητά του Crash, μονάχα πιο διακριτική και εκμοντερνισμένη (εντελώς σύμφωνη με τα πρότυπα της ακαταμάχητης bisexuality). Ενώ, εκ πρώτης όψεως οι οι παράνομες πουτάνες του φαινομενικά καλοκάγαθου γέρο-μαφιόζου μοιάζουν σα την πιο προκλητική σεξουαλική απόκλιση (sic), τελικά η συσσωρευμένη και παμφάγα σεξουαλικότητα του Viggo Mortensen ως Nikolai είναι το πιο μαγνητικό στοιχείο της ταινίας. Ο Nikolai ξέρει να σκοτώνει, να διαχειρίζεται πτώματα, δηλαδή να κόβει δάχτυλα, να βγάζει δόντια και να τα πετάει στον Τάμεση, ξέρει να παλεύει ντυμένος ή γυμνός, να επιδιορθώνει μηχανές, να καλοπιάνει τους πάντες, (καλούς ή κακούς, άντρες ή γυναίκες, νέους ή γέρους) να συμπαθεί τα νεογέννητα, να δίνει εικονίτσες με την Παναγία σε απαρηγόρητες πόρνες (αφού πρώτα τις πηδήξει) και να το παίζει (αστεία) σε διπλό ταμπλό ως μυστικός πράκτορας, ενώ δηλώνει ότι είναι μόνο ένας οδηγός. Δυναμική αναπαράσταση του άντρα που όλοι ονειρεύονται: τα κάνει όλα και συμφέρει.

Το οστεώδες, χωρίς διακριτά συναισθήματα πρόσωπό του εμπνέει αποδοχή, κατανόηση και έμμεσο ερωτισμό προς κάθε κατεύθυνση και με θηλυκό ή αρσενικό αποδέκτη, και αυτός είναι πρακτικά ο κύριος λόγος που καθίσταται συμπαθής ως χαρακτήρας στο θεατή και αγαπητός σε όσους τον περιτριγυρίζουν. Που όμως απευθύνεται ο ερωτισμός του, πραγματικά; Βασική σκηνή που η περιφραγμένη σεξουαλικότητα του Nikolai ξεδιπλώνεται οπτικά είναι ο σκοτωμός στα αντρικά λουτρά που ισχυροποιεί το νόημά της ύστερα από την καταληκτική σκηνή δίπλα στον Τάμεση: για δεύτερη φορά (κυκλική ροή) οι δυο άντρες έχουν κάτι που προορίζεται για τα βρόμικα νερά του ποταμού, αυτή τη φορά ένα μωρό, και η σεξουαλική πειθώ που θα χρησιμοποιήσει ο Nikolai για να το σώσει απευθύνεται στον queer γιο του αρχιμαφιόζου και αφεντικό του Kirill. Η τρυφερότητά του, πάλι, θα είναι μεγαλύτερη για το μωρό με το ροζ σκουφί, απ’ ότι για την Anna που υποτίθεται ότι είναι το άλλο μισό του εν δυνάμει ειδυλλίου της ταινίας. Το φιλί που παίρνει από αυτόν η Anna παρούσα στη διάσωση είναι πολύ λίγο, πιότερο πατρικό παρά ερωτικό, είναι το φιλί που ήρεμα θα έδινε στη μητέρα των παιδιών του, όχι όμως στην ερωμένη του. Και είναι αποχαιρετιστήριο, μαζί με την εκφώνηση dasvidanye, για να αφήσει το Nikolai να διοικήσει την αυτοκρατορία του λονδρέζικου υποκόσμου παρέα με τον Kirill, άρα αφήνοντας λογικά μεγαλύτερα περιθώρια για μια ομοφυλοφυλική σχέση μεταξύ τους παρά για μια άσχετη ετεροφυλοφιλική, δεδομένης και της ζεστασιάς της σχέσης τους. Νομίζω, κοινώς, ότι ο Cronenberg την έφερε σε όσους αποθύμησαν το μοτίβο του σκληρού με καλή καρδιά άντρα που τελικά γυρίζει στην αθώα με μητρικά αισθήματα νέα. Όχι, το τέλος του Eastern Promises δεν είναι τόσο ανοιχτό όσο νομίζατε.

Will Success Spoil Rock Hunter? (1957)

"Αυτή η ταινία είναι για τη διαφήμιση και για τηλεοπτικά σποτάκια και το όνομά της είναι...είναι...". Ο υποψήφιος για Golden Globe καλύτερου ηθοποιού Tony Randal δε μας αφήνει να βυθιστούμε στην ψευδαίσθηση της ταινίας εξαρχής, αφού μιλάει στην κάμερα παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως πρωταγωνιστή και τους υπόλοιπους συντελεστές, προσπαθεί να μας πει και τον τίτλο, αλλά τον ψιλοξεχνάει. Το plot επίσης δεν ξεκινάει αμέσως, μας αφήνει πρώτα γελάσουμε με σκετσάκια που δίνουν ένα insight στον ανειλικρινή κόσμο της διαφήμισης που θα προκαλέσει το ερώτημα του τίτλου: Will Success Spoil Rock Hunter?

Στο ζουμί φτάνουμε λίγο αργότερα, όταν ένας υπάλληλος διαφημιστικής, ύστερα από μια αποτυχημένη ιδέα να βάλει τρία κοτόπουλα να τραγουδούν για να διαφημίσουν το κραγιόν Stay Put που εκπροσωπεί η εταιρεία του, σκέφτεται κάτι καλύτερο: να βάλει τη Rita Marlowe, χολλυγουντιανή σταρ με all so kissable lips να προμοτάρει τα περι ων ο λόγος κραγιόνια. Αυτό που καταφέρνει είναι κάτι παραπάνω: να γίνει ο lover doll --just for publicity-- της πολυαγαπημένης σταρ που δεν είναι άλλη από την πιο καμπυλωτή και χαριτωμένη πλατινέ ξανθιά, τη Jayne Mansfield. Αυτή, είτε το θέλετε είτε όχι, είναι και το βασικό asset της ταινίας, όχι φυσικά ότι χωλαίνει στα υπόλοιπα. Ο Randall και ο εκφραστικός προιστάμενός του Henry Jones δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό, το όλο witty σάτιρα σενάριο και η σκηνοθεσία του Frank Tashlin είναι ευρηματικά και η μουσικούλα είναι κι αυτή ευχάριστη, ειδικά το φοβερό theme του δεύτερου μέρους, (Mister successful) You got it made.

Η ταινία προήλθε από το ομώνυμο θεατρικό του George Axelrod που ανέβηκε στο Broadway το '55 και '56 και έδωσε στην αδικοχαμένη τσαχπίνα Mansfield το Theatre World Award. Επιπλέον, το 2000 το μπρίο και το γάργαρο επιφώνημα χαράς της Rita που διαβάζει Peyton Place, είναι κρυφά ερωτευμένη με έναν κάποιο Schmidlap, το Groucho Marx και φέρνει τελικά την πολυπόθητη επιτυχία στον κακομοίρη Rock Hunter κρίθηκαν άξια να διατηρηθούν για τις επόμενες γενιές από το National Film Registry. Και αν είναι καλή για τις επόμενες γενιές, είναι ακόμη πιο καλή για σας. Όσο για το αν τελικά η επιτυχία κακομάθει το Rock Hunter ή όχι, αυτό καλύτερα να μην το μάθετε από μένα.